Ik ben getuige of omstander bij een misdrijf#
In 30 seconden#
Vraag of je als getuige of verdachte wordt gehoord. Vertel wat je zelf zag, hoorde of meemaakte. Zeg duidelijk wanneer iets van iemand anders komt of wanneer je iets niet meer weet. Bepaalde familieleden, geheimhouders en personen die zichzelf of naasten aan vervolgingsgevaar blootstellen, kunnen een verschoningsrecht hebben. Ontstaat tijdens het gesprek een verdenking tegen jou, dan moet de politie jouw rol en rechten wijzigen voordat het verhoor doorgaat.
De situatie#
Je hebt mogelijk informatie over een strafbaar feit. De politie vraagt je een verklaring af te leggen. Jouw eigen waarneming kan het onderzoek helpen.
Wat gebeurt er stap voor stap?#
- De politie nodigt je uit en noemt of je getuige of verdachte bent.
- Je vertelt in tijdsvolgorde wat je zelf hebt gezien, gehoord of meegemaakt.
- De politie vraagt door naar details en naar de bron van je kennis.
- Je geeft aan wat je niet zeker weet.
- De politie legt de verklaring vast.
- Bij een nieuwe verdenking tegen jou stopt het getuigenverhoor en worden verdachtenrechten meegedeeld.
- De verklaring kan samen met ander bewijs worden beoordeeld.
Voor de getuige of omstander#
Wat wordt van je verwacht?#
Vertel nauwkeurig en zonder gaten op te vullen. Maak onderscheid tussen eigen waarneming, wat een ander zei en jouw conclusie.
Welke rechten kunnen gelden?#
De artikelen 217 tot en met 219 kennen verschoningsrechten voor bepaalde familieleden, geheimhouders en antwoorden die jezelf of bepaalde naasten aan vervolgingsgevaar kunnen blootstellen. De precieze toepassing hangt van je positie af.
Waar ligt de grens?#
Je bent niet automatisch verdachte omdat je bij een incident aanwezig was. Ontstaat wel een concrete verdenking, dan moet de politie die nieuwe positie uitleggen.
Voor de politie#
Wat moet je vooraf doen?#
Zeg of iemand als getuige of verdachte wordt gehoord. Stel open en concrete vragen. Leg vast welke informatie uit eigen waarneming komt.
Wat doe je als de rol verandert?#
Stop het getuigenverhoor als een redelijk vermoeden van schuld ontstaat. Deel de verdenking, het zwijgrecht, rechtsbijstand en eventuele taalbijstand mee voordat je als verdachtenverhoor verdergaat.
Voor het Openbaar Ministerie#
Hoe gebruik je de verklaring?#
Beoordeel de verklaring in samenhang met de rest van het onderzoek. Controleer de rol van de gehoorde persoon, de bron van diens kennis en mogelijke verschoningsrechten.
Voor de rechter#
Hoe beoordeel je de verklaring?#
Een getuigenverklaring gaat over eigen waarnemingen of ervaringen. Een bewezenverklaring mag niet alleen op de verklaring van één getuige rust. Beoordeel de verklaring samen met andere wettige bewijsmiddelen.
Wat gebeurt er daarna?#
De politie kan opnieuw contact opnemen of andere getuigen horen. Het Openbaar Ministerie kan de verklaring in het dossier gebruiken. De rechter bepaalt later welke bewijswaarde zij heeft.
Voorbeeldsituatie#
Dit voorbeeld is illustratief. Andere feiten kunnen tot een andere uitkomst leiden.
Een omstander ziet een botsing en daarna een ruzie. De politie vraagt wat die persoon zelf heeft gezien. De getuige zegt welke woorden zelf zijn gehoord en welke informatie later van een vriend kwam. Het Openbaar Ministerie vergelijkt de verklaring met beelden. De rechter beoordeelt het geheel.
Vergelijkbare situatie, maar toch anders#
Een aangever meldt formeel een strafbaar feit. Een getuige geeft informatie uit eigen waarneming. Eén persoon kan beide rollen hebben, maar de politie moet duidelijk vastleggen vanuit welke rol de verklaring wordt afgelegd.
Veelvoorkomende misverstanden#
- “Een getuige mag alleen herhalen wat anderen zeggen.” Een getuigenverklaring gaat juist over eigen waarneming of ervaring.
- “Wie als getuige begint, blijft altijd getuige.” Een nieuwe verdenking verandert de positie.
- “Eén getuige is altijd genoeg voor een veroordeling.” De wet kent een bewijsminimum.
- “Ik moet raden als ik iets niet meer weet.” Zeg juist eerlijk wat je niet zeker weet.
Belangrijke begrippen#
- Getuige: iemand die verklaart over eigen waarnemingen of ervaringen.
- Verschoningsrecht: het recht om in bepaalde situaties niet te getuigen of antwoorden.
- Bewijsmiddel: wettelijk toegestane informatie waarop een rechter bewijs kan baseren.
Lees meer in de begrippenlijst.
Mogelijke gevolgen#
De verklaring kan leiden tot aanvullend onderzoek of onderdeel worden van het dossier. Een verklaring bewijst niet automatisch schuld. Het Openbaar Ministerie beslist over vervolging. De rechter beoordeelt uiteindelijk de bewijswaarde samen met andere middelen.
Officiële bronnen#
- Artikel 27d WvSv — regelt het noemen en wijzigen van de rol.
- Artikelen 217 tot en met 219 WvSv — regelen verschoningsrechten.
- Artikel 342 WvSv — omschrijft de getuigenverklaring en het bewijsminimum.
- Artikelen 338 en 339 WvSv — regelen bewijs en wettige bewijsmiddelen.
Andere woorden waarop spelers zoeken#
getuigenverklaring, omstander politie, wat heb ik gezien, verklaring afleggen, getuige wordt verdachte, verschoningsrecht, één getuige bewijs.